خداحافظ آقای صدا؛بهروز رضوی

دوران دوبله کردن فیلم و سریال‌های برجسته ایرانی گذشته و مدت‌هاست که می‌توان گفت تصویر بر صدا غلبه پیدا کرده است؛ اما هنوز هم نام‌هایی از نسل طلایی دوبله ایران هستند که هویت، شهرت و محبوبیت خود بیشتر مدیون صدایشان هستند تا چهره‌شان. بهروز رضوی از همین جنس هنرمندان بود؛ مردی که بیش از پنج دهه با صدای گرم، آرام و روایتگر خود در خانه‌های ایرانیان حضور داشت و اکنون با درگذشتش، یکی از ماندگارترین صداهای معاصر گویندگی در ایران را خاموش کرد.امواج موقربهروز رضوی را نمی‌توان صرفاً گوینده، دوبلور یا مجری نامید. او بیش از هر چیز یک «راوی» بود؛ راوی قصه‌ها، کتاب‌ها، مستندها و لحظه‌هایی که برای چند نسل از مخاطبان ایرانی خاطره ساختند. فعالیت حرفه‌ای او از اواخر دهه ۴۰ در رادیو آغاز شد و خیلی زود به یکی از صداهای شاخص رسانه ملی بدل شد. رضوی از آن دسته گویندگانی بود که هیچ‌گاه به دنبال هیاهو نرفت. شهرتش نه از حاشیه‌ها که از استمرار، کیفیت و احترام به مخاطب شکل گرفت و این صدا، به واسطه وقار و متانت صاحبش، به مرور زمان به بخشی از حافظه شنیداری مردم ایران تبدیل شد.
صدای کتاب تاریخاگر بسیاری از دوبلورهای مشهور با شخصیت‌های سینمایی و تلویزیونی شناخته می‌شوند، بهروز رضوی به واسطه لحن و ذات صدایش در ذهن مخاطبان ماندگار شده است. او بیش از آن‌که صدای یک شخصیت باشد، صدای روایت بود. اجرای برنامه‌های رادیویی، خوانش آثار ادبی، روایت مستندهای تاریخی و فرهنگی و حضور در پروژه‌های ماندگاری چون مجموعه مستند «ایران»، بخشی از کارنامه‌ای است که نام او را به عنوان یکی از مهم‌ترین راویان رسانه‌ای کشور ثبت کرده است. کتاب‌خوانی‌های او در برنامه‌های رادیویی و آثار صوتی، نسل‌های مختلف را با ادبیات کلاسیک و معاصر آشتی داد.ایستگاه‌های تعیین‌کنندهبهروز رضوی در سال 1326 به دنیا آمد و از سال 1347 وارد عرصه گویندگی رادیو شد. حاصل قریب به شش دهه فعالیت مستمر او در این حوزه، انبوهی از آثار شنیدنی است که «مستند ایران» به کارگردانی زنده‌یاد حمید مجتهدی و همچنین گویندگی برنامه «کتاب شب» به سردبیری محمدباقر رضایی از جمله برجسته‌ترین موارد آن هستند. از دیگر فعالیت‌های قابل توجه رضوی در سال‌های اخیر نیز می‌توان به گویندگی مستند «اینجا چراغی روشن است» به کارگردانی شاهرخ کافی و تهیه‌کنندگی زهرا تقی‌ملا اشاره کرد.دیگر وجه ماندگاری صدای مرحوم بهروز رضوی اما، به خوانش او از متون کلاسیک ادبیات فارسی، از شاهنامه و مثنوی معنوی گرفته تا دیوان حافظ و بوستان و گلستان سعدی، اشاره کرد. این قرائت‌های منحصربفرد، علاوه بر آن‌که قدرت صدای رضوی بازنمایی می‌کنند، از تسلط او به ادبیات و مانوس بودنش با شاعران ایرانی حکایت دارد.
روایت به جای نمایشویژگی کاری برجسته بهروز رضوی، پرهیز او از اغراق و نمایشگری در اجرا بود. او به جای آن‌که صدایش را به رخ بکشد، آن را در خدمت متن قرار می‌داد. لحن شمرده، بیان دقیق، تسلط بر واژگان و توانایی انتقال احساس بدون افتادن به دام تصنع، از مهم‌ترین ویژگی‌های کاری او به شمار می‌رفت. رضوی به نسلی از گویندگان تعلق داشت که رادیو را نه یک شغل، بلکه یک علاقه جاودانه و نوعی سبک زندگی می‌دانستند؛ نسلی که، با وجود همه دشواری‌ها، تا پایان عمر به این رسانه وفادار ماندند.قاب پایانیهرچند نام بهروز رضوی بیش از هر چیز با رادیو و صدا گره خورده است، اما او در طول سال‌های فعالیتش تجربه‌هایی در عرصه بازیگری نیز داشت. حضور در چند فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی بخشی از این کارنامه بود، اما برای نسل جدید مخاطبان، آخرین حضور جدی و قابل توجه او در قاب تصویر به سریال «گناه فرشته» ساخته حامد عنقا بازمی‌گردد.رضوی در این مجموعه نقش پدر شخصیت حامد تهرانی (با بازی شهاب حسینی) را ایفا کرد؛ نقشی کوتاه اما مؤثر که بار دیگر وقار، متانت و شخصیت‌پردازی آرام او را به نمایش گذاشت. خودش نیز در گفت‌وگوهایی از همکاری با شهاب حسینی و حضور در این پروژه ابراز رضایت کرده بود. امروز می‌توان «گناه فرشته» را آخرین حضور مهم هنری او در برابر دوربین دانست؛ حضوری که به نوعی نقطه پایانی بر یک عمر فعالیت هنری شد.
میراث یک صدای ماندگاردرگذشت بهروز رضوی تنها فقدان یک گوینده یا بازیگر نیست، بلکه پایان فصلی درخشان از حضور تعیین‌کننده یکی از آخرین نمایندگان نسل طلایی رادیو ایران در جغرافیای پهناور فرهنگ این سرزمین است. از نسلی حرف می‌زنیم که صدا را ابزار شهرت نمی‌دانست، بلکه آن را امانتی برای انتقال فرهنگ، ادبیات و آگاهی‌بخشی به مخاطب تلقی می‌کرد. شاید بزرگ‌ترین موفقیت یک هنرمند عرصه رادیو و دوبله این باشد که پس از بدرود گفتن حیات، باز هم پژواک صدایش در ذهن مردم باقی بماند. بهروز رضوی دار فانی را وداع گفت، اما صدای او همچنان در حافظه فرهنگی ایرانیان جاری خواهد ماند؛ صدایی که سال‌ها قصه گفت، روایت کرد و بخشی از تاریخ شنیداری این سرزمین شد.