تیغ انرژی بر گلوی کشاورزی آمریکا

درگیری نظامی میان ایران و ایالات متحده تنها یک بحران امنیتی در خاورمیانه نیست؛ این تقابل در حال تبدیل شدن به یک شوک اقتصادی جهانی است. بازار انرژی وارد مرحله‌ای تازه از بی‌ثباتی شده است. افزایش شدید قیمت نفت و‌ فرآورده‌های انرژی‌بر، اکنون به سرعت در حال انتقال به سایر بخش‌های اقتصاد جهانی است. در این میان، یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌ها کشاورزی است؛ بخشی که شاید در نگاه اول دور از میدان جنگ به نظر برسد، اما در واقع به‌شدت به تحولات بازار انرژی وابسته است.
اقتصاد کشاورزی؛ صنعتی که با انرژی کار می‌کندکشاورزی مدرن به‌شدت انرژی‌بر است. از سوخت تراکتورها و ماشین‌آلات گرفته تا پمپ‌های آبیاری، حمل‌ونقل محصولات، فرآوری مواد غذایی و سردخانه‌ها، همه به انرژی وابسته‌اند. اما مهم‌ترین حلقه این وابستگی، تولید کودهای شیمیایی است. هر جهش در قیمت انرژی به‌طور مستقیم باعث افزایش قیمت کود می‌شود. کارخانه‌های تولید کود در اروپا و آمریکا یا تولید خود را کاهش می‌دهند یا قیمت محصولاتشان به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.برای کشاورزان، این مسئله به معنای افزایش شدید هزینه‌های تولید است.
وقتی کود گران شود، کشاورز یا باید هزینه بیشتری بپردازد یا مصرف کود را کاهش دهد. هر دو سناریو به کاهش تولید و افزایش قیمت مواد غذایی منجر می‌شود. شوک انرژی و زنجیره هزینه در کشاورزی آمریکااقتصاد کشاورزی آمریکا یکی از صنعتی‌ترین نظام‌های کشاورزی جهان است و همین موضوع آن را به شدت وابسته به انرژی کرده است. در این سیستم، انرژی نه‌تنها در تولید نهاده‌ها بلکه در کل زنجیره تأمین نقش دارد.
بذرهای اصلاح‌شده، ماشین‌آلات بزرگ، سیستم‌های حمل‌ونقل گسترده و شبکه‌های توزیع، همگی هزینه‌های انرژی بالایی دارند.وقتی قیمت نفت به دلیل بحران‌های ژئوپلیتیک افزایش می‌یابد، حاشیه سود کشاورزان به‌شدت کاهش می‌ یابد. در چنین شرایطی بسیاری از کشاورزان مجبور می‌شوند سطح زیرکشت خود را کاهش دهند یا حتی زمین‌های خود را رها کنند. همین روند است که می‌تواند در بلندمدت به کاهش تولید و فشار بر امنیت غذایی منجر شود. اقتصاد سیاسی یک گلوگاه استراتژیکبستن تنگه هرمز
تنها یک اقدام نظامی یا تاکتیکی نیست؛ این اقدام در واقع فعال کردن یک گلوگاه حیاتی در اقتصاد جهانی است. بخش بزرگی از صادرات نفت خلیج فارس از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه اختلال در آن به سرعت قیمت انرژی را در بازارهای جهانی بالا می‌برد.در جهانی که اقتصاد آن هنوز به شدت به سوخت‌های فسیلی وابسته است، چنین شوکی می‌تواند موجی از تورم جهانی ایجاد کند. افزایش قیمت انرژی به سرعت به قیمت حمل‌ونقل، تولید صنعتی و در نهایت مواد غذایی منتقل می‌شود. به همین دلیل است که بسیاری از اقتصاددانان از «امنیت انرژی» به عنوان یکی از ستون‌های امنیت اقتصادی کشورها یاد می‌کنند.در چنین شرایطی، کشوری که در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان قرار دارد، حتی در شرایط فشار و تحریم نیز می‌تواند بر معادلات اقتصادی جهانی اثر بگذارد.
نتیجه: جنگی که در بازار غذا ادامه پیدا می‌کندتاریخ اقتصاد نشان داده است که جنگ‌ها تنها در میدان نبرد تعیین تکلیف نمی‌شوند. بسیاری از آن‌ها در بازارهای انرژی، مواد غذایی و زنجیره‌های تأمین جهانی ادامه پیدا می‌کنند. اگر تنش‌های کنونی ادامه یابد و بازار انرژی همچنان بی‌ثبات باقی بماند، پیامدهای آن تنها محدود به خاورمیانه نخواهد بود.افزایش قیمت کود، کاهش تولید کشاورزی و رشد قیمت مواد غذایی می‌تواند به بحرانی اقتصادی در بسیاری از کشورها تبدیل شود.
در چنین شرایطی، سخنان هشدارآمیز درباره آسیب‌دیدن کشاورزی آمریکا دیگر صرفاً یک موضع‌گیری سیاسی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از واقعیتی است که اقتصاد جهانی با آن روبه‌رو شده است: جنگی که از تنگه هرمز آغاز می‌شود، ممکن است در سفره مردم جهان پایان یابد.