از «شگفتی» دفاعی تا «معجزه» اقتصادی؛ عبور از موانع برای تحقق اقتصاد مقاومتی

دستیابی به اقتصاد مقاومتی، در راستای عمل به فرمایش رهبر شهید انقلاب اسلامی و منویات رهبر معظم انقلاب، می‌تواند همان تحول شگفت‌انگیزی را در عرصه اقتصاد کشور رقم بزند که امروز در عرصه نظامی و دفاعی با هدایت‌های ایشان شاهد آن هستیم. ایران اسلامی در حوزه دفاعی به نقطه‌ای از توانمندی و اقتدار رسیده است که دشمنان را به حیرت واداشته است؛ این الگو می‌تواند با عبور از موانع خناسان و محافل قدرت و ثروت و با عمل دقیق به «سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی» ابلاغی توسط رهبر شهید، به اقتصاد کشور نیز سرایت کرده و آن را مایه شگفتی جهان گرداند.
برای رفع مشکلات اقتصاد کشور و تحقق واقعی اقتصاد مقاومتی، باید نگاهی جامع و همه‌جانبه به کشور داشت. بسیاری از مسائل اقتصاد ایران و عدم تعادل‌های موجود، به دلیل طولانی شدن و پیچیده شدن شرایط دوره گذار ایران به سمت پیشرفت، ماهیتی تاریخی و فرااقتصادی پیدا کرده و به وضعیت نهادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی کشور گره خورده است. لذا این نوع مسائل را نمی‌توان صرفاً با سیاست‌گذاری‌های اقتصادی، فرمول‌ها و مدل‌های غیرمنطبق با واقعیت‌های ایران که برخی افراد از دانشگاه‌های خارجی با خود آورده‌اند، درمان کرد. سیاست‌هایی که عمدتاً از نوع سیاست‌های قیمتی هستند و همه مشکلات را همچون میخی می‌بینند که می‌خواهند با چکش قیمت آن را برطرف کنند. اگر دید جامع وجود نداشته باشد، این نوع سیاست‌ها شرایط را بدتر کرده و مسائل را کما فی السابق باقی می‌گذارد. بنابراین، با شوک‌درمانی و صرفاً رها کردن متغیرهای کلیدی مانند تورم و نرخ ارز، نمی‌توان جلوی فساد، رانت، پولشویی و قاچاق را گرفت و برای مردم رفاه پایدار ایجاد کرد.
شعار سال با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه امنیت ملی و وحدت ملی» نشان‌دهنده عمق شناخت و درک رهبر معظم انقلاب از وضعیت اقتصاد کشور و راهکار شفابخش آن است. ایران شرایط خاص خود را دارد و باید برای آن نسخه‌ای بومی طراحی و اجرا کرد. البته این به معنی عدم استفاده از تجربیات جهانی نیست؛ بلکه اقتصاد مقاومتی خود نشانگر یک فرهنگ موفق به نام «مقاومت» است که در شرایط جنگ تحمیلی دشمن علیه کشور باید تاب‌آور باشد و صرفاً یک گزاره اقتصادی نیست، بلکه سایر ابعاد نظیر فرهنگ، سیاست و اجتماع نیز در آن دخیل هستند. علاوه بر آن، قسمت دوم شعار که اشاره به تحقق اقتصاد مقاومتی در سایه امنیت ملی و وحدت ملی دارد، ذوابعاد بودن حل مسئله اقتصاد کشور را در حوزه‌های امنیتی و وحدت ملی نیز گوشزد می‌کند. لذا دست‌اندرکاران، مسئولین و تصمیم‌سازان اقتصاد کشور باید در حوزه اقتصاد نگاه خود را توسعه دهند و اسیر راهکارهای کوتاه‌مدتی نشوند که به سایر ابعاد حاکمیتی کشور نظیر امنیت و وحدت آسیب می‌زند.
راهکارها و تصمیمات اقتصادی باید محورها و شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی را دارا باشد و نه تنها از جنبه‌های نهادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی به آن توجه شود، بلکه در عرصه ساختارسازی، فرهنگ، امنیت، سیاست و اجتماع نیز فعالان این حوزه‌ها تکالیف خود را بشناسند و به آن عمل کنند. برای مثال در حوزه اقتصادی، مقابله با سوداگری و سفته‌بازی باید انجام شود، اما درباره این مسئله در عرصه فرهنگی نیز باید تبیین و فرهنگ‌سازی شود و مذمت سوداگری و فعالیت غیرمولد تبیین گردد و از راه‌های کسب درآمد بدون زحمت، نظیر برخی قرعه‌کشی‌ها و بخت‌آزمایی‌ها و… نهی شود.
در مثال دیگر می‌توان گفت در برخی مواقع مسائل با تغییر نهاد و ساختار به کلی از بین می‌روند و شرایط جدیدی پدید می‌آید. مثلاً با رواج تاکسی‌های اینترنتی، خیلی از مسائل مربوط به آژانس‌ها و… بدون انجام کار خاصی رفع و متحول شد. در لایه سیاست، نقش وزارت امور خارجه به عنوان سکاندار این حوزه فراتر از مذاکرات است و می‌تواند با تقویت رایزنی‌های اقتصادی و فرصت‌های برآمده از جنگ فعلی فعالانه‌تر عمل کند. در عرصه اجتماع، استفاده از ظرفیت عظیم مردمی و وحدت شکل گرفته جای برنامه‌ریزی و استفاده از ابتکارات را دارد. در عرصه امنیتی، حفظ امنیت و ثبات شاخصی کلیدی در سرمایه‌گذاری و در نهایت رشد اقتصادی است. اقتدار ایران در جنگ فعلی، امنیت‌ساز بوده است و تسری این امنیت به شاخصه‌هایی نظیر حقوق مالکیت، حق ثبت و سایر حوزه‌های مرتبط قضایی، در افزایش امنیت سرمایه‌گذاری و انگیزه فعالان اقتصادی بسیار اثرگذار است.
اکنون و در سایه امنیت پایدار و وحدت ملی که مدیون هوشمندی رهبری و ایثار مردم است، فرصتی تاریخی برای تعریف یک «اقتصاد مقاومتی» واقعی فراهم شده است. اقتصادی که نه با تکیه بر فرمول‌های وارداتی و شوک‌درمانی‌های زودگذر، بلکه با اتکا به ظرفیت‌های بومی، اصلاح ساختارها و همگرایی تمامی دستگاه‌ها معنا می‌یابد. عبور از توهمات لیبرالی و غلبه بر نگاه‌های محافل قدرت و ثروت، شرط لازم برای تحقق این مهم است تا همان‌طور که در میدان جنگ به شگفتی‌افزایی رسیدیم، در میدان اقتصاد نیز با الگویی اسلامی-ایرانی، دشمن را ناامید و ملت ایران را سربلند سازد.