تورم اقتصادی ایران در سایه ناترازی مالی دولت و بانک مرکزی

یک کارشناس بانکی گفت: ناترازی مالی دولت و ضعف اختیارات بانک مرکزی تورم را به پدیده‌ای مزمن بدل کرده است و بدون اجرای ابزارهای مؤثر پولی و تدوین فوری بسته مالی اضطراری، مهار تورم ممکن نیست.ایمان اسلامیان کارشناس امور بانکی درباره علت عدم موفقیت بانک مرکزی در مهار و کنترل تورم، با وجود آنکه قانون این نهاد را مکلف به کنترل تورم کرده است، اظهار کرد: در بیشتر کشورهای دنیا، وظیفه کنترل تورم بر عهده بانک مرکزی است و این وظیفه، اصلی‌ترین مأموریت اقتصادی هر نظام حکمرانی محسوب می‌شود. درواقع، یکی از شاخص‌های کارآمدی حکمرانی اقتصادی کشورها همین توانایی کنترل تورم است. دولت‌ها نیز می‌توانند تورم را مدیریت و هدایت کنند؛ اما معمولاً تورم‌ها ناشی از ناترازی‌های موجود در صورت‌های مالی دولت‌ها هستند.وی افزود: ساختار وظایف و اختیارات بانک‌های مرکزی در کشورهای مختلف متفاوت است. در برخی کشورها مانند آمریکا، بانک مرکزی قدرت قاهره و توانایی بالایی در مدیریت بازارها و کنترل تورم دارد؛ اما در کشوری مانند ایران، قدرت اقتصادی میان نهادهای مختلف توزیع شده است، نظیر وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه. این امر موجب شده که هم اختیارات بانک مرکزی میان چند نهاد تقسیم شود و هم در بزنگاه‌های اقتصادی، بانک مرکزی نتواند به‌صورت مستقل و مؤثر عمل کند.این کارشناس امور بانکی در ادامه خاطرنشان کرد: بانک‌های مرکزی در جهان معمولاً دو ابزار کلیدی برای کنترل تورم دارند که هر دو در ایران تقریباً مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. ابزار نخست، **هدایت اعتباری** است. در این روش، بانک مرکزی با همکاری نهادهای حاکمیتی، نقدینگی ناشی از خلق پول توسط بانک‌های تجاری را به سمت بخش‌های مولد و پیشران هدایت می‌کند. یعنی اگر خلق پول به‌صورت بی‌ضابطه انجام شود، می‌تواند همچون سیلی ویرانگر بنیان‌های اقتصادی کشور را از بین ببرد؛ اما اگر به‌صورت هدفمند و در راستای تأمین مالی بخش‌های پیشران (نظیر انرژی، معدن، و شرکت‌های دانش‌بنیان) هدایت شود، اثر مثبت خواهد داشت. این ابزار در کشورهایی مانند کره جنوبی و چین با موفقیت به‌کار گرفته شده است.اسلامیان اضافه کرد: ابزار دوم، عملیات بازار باز است. به این صورت که بانک مرکزی مستقیماً وارد بازار اوراق می‌شود و با خرید و فروش آنها، نقدینگی را یا جذب کرده یا تزریق می‌کند. از این طریق، نرخ سود و تورم به‌صورت دقیق‌تر و مؤثرتر در کانالی مشخص مورد مدیریت قرار می‌گیرند. این روش در کشورهایی مانند آمریکا بیش از صد سال سابقه دارد.